12. sınıf İnkılap Tarihi Dersi 5. Ünite Ders Notları

12. sınıf İnkılap Tarihi Dersi 5. Ünite Ders Notları

Değerli Takipçilerimiz 12 . Sınıf İnkılap Tarihi Konu Özetlerini aşağıya ekliyoruz. Bildiğiniz gibi Ünitemizin adı
2. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye ve Dünya’dır. 12. Sınıf İnkılap Tarihi ders Notlarını bu sayfadan takip edebilirsiniz. Konular özet olarak eklenmiştir. Özellikle Konunun en altına PDF olarak doküman eklenmiştir.
İlave Olarak 12. Sınıf İnkılap Tarihi 5. Ünite Kitap Cevaplarına, 12. Sınıf İnkılap Tarihi Konu tarama Testlerine göz atmanızı tavsiye ederiz.

SPONSOR REKLAMLAR

5. 1. II. DÜNYA SAVAŞI

5. 1. 1. II. Dünya Savaşı’nın Nedenleri

– Versay Antlaşması sonrası devletlerin aralarında çıkan anlaşmazlıklar,
– Milletler Cemiyeti’nin etkisiz kalması ve Dünya Barışını sağlayamaması,
– Almanya’da 1933’te Nazi Partisinin ve Adolf Hitler’in yönetime gelmesi,
– I. Dünya Savaşı’ndan istediklerini elde edemeden hayal kırıklığıyla ayrılan İtalya’da, 1922’de Mussolini’nin iktidara gelmesi ve Habeşistan’a saldırması,
– Japonya’nın Çin’e (Mançurya) saldırması (1931),
– Fransa, İngiltere, Rusya ve ABD’nin dünya üzerindeki gelişmelerden rahatsızlık duymaları,
– II. Dünya Savaşı’nda, mevcut durumdan memnun olmayan ve onu değiştirmek isteyen Mihver Devletler ile Müttefik Devletlerin karşılıklı hedeflerinin birbiri ile çatışması.
– Japonya, Almanya ile 25 Kasım 1936’da Anti-Komintern Paktı’nı imzalayarak komünizme karşı ülkelerinde sert tedbirler almayı kararlaştırdılar.
– 6 Kasım 1937’de İtalya da katıldı ve Berlin-Roma-Tokyo Mihveri kurulmuş oldu.
– Mihver Devletler: Almanya, İtalya ve Japonya . (Bulgaristan, Romanya’da bu gruba katılmıştır.
– Müttefik Devletler: İngiltere, Fransa, ABD ve SSCB.
– Müttefik gruba en son katılan ABD’dir.

5. 1. 2. II. Dünya Savaşı’nın Başlaması ve Savaşın Seyrini Değiştiren Olaylar

– 1 Eylül 1939’da Almanya’nın Polonya’yı işgali ile II. Dünya Savaşı fiilen başladı.
– İngiltere ve Fransa, Polonya’ya verdikleri garanti nedeniyle 3 Eylül 1939’da Almanya’ya savaş ilan ettiler.
– Avrupa’da Türkiye, İngiltere ve SSCB dışında Almanya ve İtalya’nın egemenliğine girmemiş ülke kalmadı.
– Uzak Doğu’da ise Japonya kendisine petrol ambargosu koyan ABD’ye karşı harekete geçti.
– Japonya 7 Aralık 1941’de ABD’nin Pasifik üstünlüğünü simgeleyen Hawaii takımadalarından Honolulu’daki deniz
ve hava üssü Pearl Harlbour’a baskın yaptı.
– Potsdam Konferansı’nda SSCB, Japonya’ya karşı savaşmayı kabul etti.
– SSCB gibi insan kaynakları ve coğrafyası çok geniş, iklimi sert olan bir devleti savaşa sürüklemek Almanya ve
Japonya açısından savaşın seyrini değiştirdi.
– Konferanstan sonra ABD, Japonya’yı kayıtsız şartsız teslim olmaya zorlamak için yeni geliştirdiği atom bombalarını atmayı kararlaştırdı.
– 6 Ağustos’ta Hiroşima’ya, 9 Ağustos’ta Nagazaki’ye atom bombası atıldı.
– 14 Ağustos 1945’te Japonya da kayıtsız şartsız teslim oldu.
– 1941’de Almanya’nın İngiltere’ye karşı düzenlediği hava saldırıları başarısız oldu.
– Almanya, SSCB’ye saldırdı.
– 1943 yılında Alman kuvvetlerinin Stalingrad Kuşatması kırıldı.
– Çok sayıda Alman askeri, Sovyet ordusuna esir düştü.
– Alman kuvvetleri geri çekilmeye başladı.
– Müttefik devletler, Kuzey Afrika’yı ele geçirdikten sonra İtalya’yı savaş dışı bırakmak amacıyla 10 Temmuz 1943’te Sicilya’ya çıkarma yaptılar.
– Başarısızlığa uğrayan Mussolini iktidardan düştü ve hapsedildi.
– Ulusal Faşist Parti kapatıldı ve İtalya savaştan çekildi.
– 6 Haziran 1944’te ABD ve İngiliz kuvvetleri Manş Denizi’ni geçerek Fransa’nın Normandiya sahiline çıkarma yaptı.
– Fransa, Belçika ve Hollanda’yı Alman işgalinden kurtardılar.
– Müttefikler Almanya’nın başkenti Berlin’e kadar ilerlediler.
– Hitler, intihar ederek hayatına son verdi (30 Nisan 1945).
– Almanya’nın kayıtsız şartsız teslim oluşunun belgesini imzaladı.
– Avrupa’da II. Dünya Savaşı resmen sona erdi.

SPONSOR REKLAMLAR

5. 1. 3. Birleşmiş Milletler Teşkilatının Kuruluşu

– I. Dünya Savaşı sonrasında barışı korumak ve sürdürmek amacıyla Milletler Cemiyeti II. Dünya Savaşı’nın
çıkmasına engel olamamıştı.
– Savaş sırasında ABD ve İngiltere, 14 Ağustos 1941’de Atlantik Bildirisi yayınladılar.
– Bu bildiride yer alan hükümler daha sonra Birleşmiş Milletler Antlaşması’na temel olmuştur.
– Almanya’ya karşı savaşa katılan 26 devletin imzasıyla 1 Ocak 1942’de Birleşmiş Milletler Bildirisi yayınladı.
– Bu bildiride 26 devletin Atlantik Bildirisi’ndeki ilkeleri aynen kabul ettikleri belirtilmekteydi.
– Böylece savaştan sonra kurulacak olan Birleşmiş Milletler Teşkilatının ilk adımı atıldı.
– 1945’te Yalta Konferansı’nda Beş Büyükler’e (ABD, SSCB, İngiltere, Fransa ve Çin) Birleşmiş Milletler kararlarını
veto etme hakkı tanındı.
– 1 Mart 1945’e kadar Mihver Grubu devletlerinin de Birleşmiş Milletlere üyeliği kabul edildi.
– Birleşmiş Milletleri San Francisco Konferansı ile resmen kuruldu (25 Nisan 1945).

5. 2. II. DÜNYA SAVAŞI SÜRECİNDE TÜRKİYE

5. 2. 1. Savaş Döneminde Türkiye’nin Dış Politikası

– Türkiye uyguladığı dış politika sayesinde II. Dünya Savaşı’na girmemeyi başardı.
– Türkiye tarafsız olduğunu duyurdu.
– İlk etapta 1941’de Ankara’da Almanya ile bir dostluk ve saldırmazlık antlaşması yapıldı.
– Kasım 1942’de savaşın seyri değişmeye başladı.
– Stalingrad’da Alman ilerleyişi durduruldu.
– Avrupa’da ve Balkanlarda Almanya tehdidi yerine Kominizm ve Rusya yayılmacılığı endişesi arttı.
– Müttefik devletler ise 1943 Kazablanka Konferansı’nda Türkiye’nin kendi taraflarında savaşa katılmasının
sağlanmasına karar verdiler.
– İngiliz Başbakanı Churchill, 30 Ocak 1943’te gizlice Adana’ya geldi. Burada İnönü’den savaşa girmelerini istedi.
Fakat Türkiye tarafsızlığını devam ettirdi.
– Aynı yıl Kahire’de de İnönü- Churchill (Çörçıl) -Roosevelt bir araya geldi fakat Türkiye yine tarafsızlığını bozmadı.
– Şubat 1945’te toplanan Yalta Konferansı’nda savaştan sonra kurulacak olan dünya sisteminin nitelikleri belirlendi.
– Bu sistemi yürütecek uluslararası bir örgütün kurulması kararı (Birleşmiş Milletler) alındı.
– 1 Mart 1945’te kadar Almanya ve müttefiklerine savaş ilan edecek devletlerin de kurucu üyeliğe alınacağı açıklandı.
– Türkiye de bu gelişmeler üzerine 23 Şubat 1945’te Almanya’ya savaş ilan etti.

5. 2. 2. II. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye’deki Ekonomik, Toplumsal ve Politik Gelişmeler

– Türkiye, II. Dünya Savaşı’na fiilen katılmamış ancak savaşın getirdiği ağır ekonomik koşulları tüm zorluklarıyla
yaşamıştı.
– Savaş başlayınca Türkiye’de kısmi seferberlik ilan etti.
– Türkiye, ekonomisini savaşın olumsuz etkilerinden korumak için tedbirler alındı.
Millî Korunma Kanunu (18 Ocak 1940):
– II Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine ekonomiyi ve fiyatları denetim altına almak için Millî Korunma Kanunu
çıkarıldı.
– Böylece savaş ekonomisi uygulaması başladı.
– Devletin ekonomiye müdahalesi arttı.
– Piyasada ürün ve mal yetersiz seviyeye düştü ve karaborsa oluştu.
– Kanundan istenilen sonuçlar elde edilemedi.
– Yüksek enflasyon başladı.
– Üretimin düşmesi, silah altına alınan askerlerin ve halkın zorunlu ihtiyaçlarının karşılanamaması hükûmeti yeni
tedbirler almaya sevketti.
– 1942’de Halk, günlük ekmek ihtiyaçlarını karnelerinde yazılı olan miktar kadar alabilecek şekilde sıkıntılı bir
yaşama geçti.
Varlık Vergisi (11 Kasım 1942):
– Savaş koşullarının getirdiği karaborsacılık ve fiyatların yükselmesi savaş zenginlerini ortaya çıkarmıştı.
– Varlık Vergisi adı altında servet üzerinden ağır bir vergilendirme uygulamaya konuldu.
– Komisyonların belirlediği vergiyi ödemeyenler, çalıştırılmak üzere Erzurum Aşkale’ye gönderildi.
– 1944 yılı başlarında Varlık Vergisi uygulamasına son verildi.
Toprak Mahsulleri Vergisi (26 Nisan 1944):
– Tarımla uğraşan kesimi vergilendirmek, askerin ve halkın asgari ölçüde beslenmesini sağlamak için Toprak
Mahsulleri Vergisi çıkarıldı.
– Çiftçiler yetiştirdikleri ürünün %10’unu ya nakit olarak ya da mal olarak ödediler.
– Üç yıl boyunca uygulanan bu vergi, iktidardaki partiye karşı çiftçilerin cephe almalarına yol açtı.
İç Politika Gelişmeleri:
– II. Dünya Savaşı sürecinde Türkiye’de tek parti uygulaması devam etti.
– 1939 seçimlerinde Kazım Karabekir, Fethi Okyar, Hüseyin Cahit Yalçın gibi Atatürk döneminde siyaset dışı kalan
kişilerin milletvekili olmaları sağlandı.
– II. Dünya Savaşı’nın çıkması bu tür demokratik açılımların kesintiye uğramasına neden oldu.
– II. Dünya Savaşı’nın sona ermesi ile faşist ve ırkçı politikalar etkisini yitirdi.
– Dünyada demokratik ve komünist ideolojiler karşı karşıya geldi.
– SSCB yayılmacı düşüncelerle Türkiye’den Kars ve Ardahan’ı almak ve Boğazlar’da askerî bir üs kurmak istedi.
– Sovyet tehdidi altında Türkiye Batıya doğru yanaştı.
– Türkiye’de demokratikleşme yolunda adımlar atılmaya hız verildi.
– 7 Ocak 1946’da Demokrat Partinin kurulmasıyla da Türkiye’de çok partili demokratik hayat başlamış oldu.

5. 3. II. DÜNYA SAVAŞI’NIN SONUÇLARI

– 1943’ten itibaren savaşın seyri Müttefiklerin lehine dönmeye başladı.
– Savaşı sona erdirmek için Müttefik Devletler kendi aralarında bir dizi konferans düzenlediler.
– Stalin (Rusya), Churchill (İngiltere) ve Roosevelt (ABD) 4–11 Şubat 1945’te Kırım’da Yalta Konferansı’nda bir
araya geldiler ve kendi aralarında egemenlik alanlarını belirlediler.
– Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın kurulması kararı alındı.
– Nisan 1945’te de San Fransisko Konferansı ile BM’yi kurdular.
– ABD, Çin, İngiltere, Fransa ve SSCB öncülüğünde BM kuruldu.
– Bu beş ülke BM’nin Güvenlik Konseyinde veto hakkına sahip olan ülkelerdir.
– Sovyetler Birliği lideri Stalin, Boğazlar’ın statüsünün Sovyet Rusya lehine değiştirilmesini istedi.
– İngiltere Başbakanı Churchill, Avrupa’da güçler dengesinde Sovyetler Birliği’nin ağırlık kazanmasını istemiyordu.
– Müttefik devletler, Potsdam’da bir konferans daha düzenlediler (17 Temmuz-2 Ağustos 1945).
– Almanya’ya kabul ettirilecek şartları ve kendi nüfuz bölgelerini kararlaştırdılar.
– Sovyet Rusya, Boğazlar üzerindeki isteklerini bir kez daha gündeme getirdi.
– İngiltere ve Amerika Boğazlar üzerinde Rusya’nın etkin olmasını istemiyordu.
– II. Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte Almanya grubuna karşı kurulmuş olan büyük ittifak sona erdi.
– Savaş öncesindeki rekabet ve mücadele daha keskin bir şekilde yeniden başladı.
– Avrupa üzerinde hâkimiyet kuran SSCB ile ABD liderliğinde dünya devletleri ideolojik ayrılığa dayalı iki gruba
ayrıldı.
– Artık dünyada demokratik devletlerden oluşan ABD liderliğindeki “Batı Bloku” ile SSCB liderliğindeki komünist
ideolojilerin oluşturduğu “Doğu Bloku” vardı.
Savaşın sonuçları
– Sıcak savaş artık yerini soğuk savaşa bıraktı.
– Soğuk savaş NATO-Varşova Paktı arasında 1991’e kadar devam etti.
– Mısır, Hindistan, Pakistan, Tunus, Fas, Cezayir, Libya bağımsız oldu.
– Savaşın kazananları ABD, İngiltere ve SSCB oldu.
– ABD ile İngiltere Atlantik Bildirisi’ne uymadılar.
– SSCB Orta Avrupa ve Balkanlar’da kendisine bağlı komünist yönetimler kurdu.
– Komünizm hızla yayılmaya başladı.
– Bu arada Nazizm ve Faşizm de sona erdi.
– Atom bombası ile dünya artık Nükleer Çağa adım attı.
– Savaştan sonra SSCB’nin komünizm sayesinde hızla yayılmasına karşı ABD, “Truman Doktrini” (1947) adıyla bir plan uygulamaya başladı.
– Bu plana göre, Sovyet tehdidi altındaki ülkelere ekonomik ve askeri yardımda bulunulacaktı.
– ABD Dışişleri Bakanı Marshall’ın yardım planı (Marshall Planı) uygulamaya konuldu.
– 1948–1952 yılları arasında Marshall yardım planı çerçevesinde Türkiye’ye de toplam 352 milyon dolar para yardımı
yapıldı.
– II. Dünya Savaşı boyunca elli milyondan fazla insan hayatını kaybetti.
– Bombardımanlar sonucu şehirler yıkıldı, milyonlarca insan göç etmek zorunda kaldı.
– Mülteci sorunu ortaya çıktı.
– Tarım ve sanayi üretiminde büyük düşüşler yaşanırken yüksek enflasyon ortaya çıktı.
– Zor hayat şartları yüzünden bazı ülkelerde ekmek karneye bağlandı.
– Uluslararası savaş hukuku askıya alındı.
– İnsan hakları ihlalleri yaşandı.
– Yahudiler başta olmak üzere; Romanlar, toplama kamplarına gönderilip insanlık dışı koşullarda yaşamaya ya da
yargısız infazlara maruz kaldılar.
– Çalışma ve toplama kamplarında yüz binlerce insan yaşamını yitirdi.
– İnsanlığa karşı işlenen suçlara bakmak üzere Nürnberg Mahkemesi kuruldu.
– Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 9 Aralık 1948’de “Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına İlişkin
Sözleşme”yi kabul etti.
– Birleşmiş Milletler, 10 Aralık 1948’de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’ni kabul etti.

5. 3. 1. II. Dünya Savaşı’ndan Sonra Orta Doğu

– Roma İmparatorluğu zamanında Filistin’den sürülen Yahudiler, yüzlerce yıl Kudüs topraklarına dönmeye çalıştı.
– Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid, imparatorluğun dağılma sürecinde dahi büyük ekonomik yardım tekliflerine
rağmen, Yahudilerin Kudüs’e yerleşmelerine izin vermedi.
– I. Dünya Savaşı’nın sonunda Kudüs, Osmanlı Devleti’nin elinden çıktı.
– Kudüs İngiltere’nin mandası altına girdi.
– Filistin’de yaşayan Araplarla çeşitli yollarla gelip Filistin topraklarına yerleşen Yahudiler arasında çatışmalar
başladı.
– İngiltere zaman zaman Yahudi göçlerini sınırladıysa da alınan önlemler yeterli olmadı.
– “Haganah” adlı bir gizli örgüt ile “İrgun” adlı terör örgütleri Filistin’e kaçak göçleri organize etti.
– Arap-Yahudi çatışması devam etti.
– İngiltere, II. Dünya Savaşı’ndan sonra 2 Nisan 1948’de Araplar ve Yahudiler arasındaki anlaşmazlığı Birleşmiş
Milletlere götürdü.
– BM Filistin Komisyonu oluşturuldu ve komisyon oy birliği ile Filistin’in bağımsızlığını teklif etti.
– 27 Kasım 1947’de yapılan görüşmede çoğunluğun kararı benimsendi.
– Filistin’in Araplar ve Yahudiler arasında taksimine karar verildi.
– Büyük devletlerden Amerika, Sovyet Rusya ve Fransa taksim lehinde oy verirken İngiltere çekimser kaldı.
– Türkiye ise Arap ülkeleriyle beraber Filistin topraklarının taksiminin aleyhinde oy verdi.
– Filistin’in taksim edilmesi kararı bütün Arap dünyasında tepki ile karşılandı.
– Arap ülkeleri 17 Aralık 1947’de Kahire’de yaptıkları toplantıda Filistin topraklarının taksim edilmesini ve İsrail
Devleti’nin kurulmasını önlemek için savaşa girme kararı aldılar.
– İngiltere BM kararından sonra 15 Mayıs 1948’e kadar Filistin’deki bütün kuvvetlerini çekme kararı aldı.
– Tel Aviv’de bulunan Yahudi Millî Konseyi, İsrail Devleti’nin kuruluşunu ilan etti (14 Mayıs 1948).
– Amerika, yeni İsrail Devleti’ni daha ilk günden tanıdı.
– Sovyet Rusya da üç gün sonra, Arap-İsrail Savaşı’nın başlamasından sonra, İsrail’i tanıdı.
– İsrail Devleti kurulur kurulmaz Mısır, Ürdün, Suriye, Lübnan ve Irak devletleri 15 Mayıs’ta İsrail’e savaş açtılar ve
Birinci Arap-İsrail Savaşı (1948-1949) başladı.
– BM’nin arabuluculuğu ile bir ateşkes imzalandı.
– İsrail, Filistin topraklarının hemen hemen dörtte üçünü ele geçirdi. Ayrıca Kudüs’ün yarısı da İsrail’in eline geçti.
– 1967 Savaşı’nda İsrai, Kudüs’ün diğer yarısını da eline geçirdi.
– Savaş, Filistin’de yaşayan bir milyon kadar Filistinliyi yerinden etti. Mülteciler Meselesi ortaya çıktı.
– Mısır’da Kral Faruk rejimi yerini Yarbay Cemal Abdülnasır yönetimine bıraktı.
– İsrail’e karşı alınan yenilgi Arap dünyasında milliyetçilik duygusunu harekete geçirdi.
– Arap-İsrail savaşındaki yenilgi, Araplar arasında İsrail’e duyulan öfkeyi ve düşmanlığı artırdı.

SPONSOR REKLAMLAR

12. sınıf İnkılap Tarihi Dersi 5. Ünite Ders Notları İNDİR

Leave a Reply