10. Sınıf Tarih Dersi yazılı sorularına hazırlık Çalışmaları

TARİH 10 BİRİNCİ DÖNEM BİRİNCİ YAZILIYA HAZIRLIK SORU VE CEVAPLARI
1. Bizans dönemindeki hangi politikalar, Anadolu halkının memnuniyetsizliğine yol açmıştır.
Vergi sistemindeki adaletsizlik, Bizans’ın kötü yönetimi ve yer yer baş gösteren isyanlar, halkı daha da perişan etmiştir. Anadolu’daki tekfurlar da halka her türlü zulmü yapmaya başlamıştır.
2. Türk akınları öncesi, Doğu Anadolu’da nüfusun azalmasına yol açan gelişmeler hangileridir?
Aralıklarla süren savaşlar, yönetimin baskısı ve salgın hastalıklar nedeniyle oldukça azalmıştır.
3. Malazgirt Meydan Muharebesi’nin sonuçlarını yazınız.
1.Bizans’ın Anadolu’daki hâkimiyetinin büyük ölçüde kırıldığı önemli bir gelişme olmuştur. .
2. Bu savaştan sonra Selçuklular, Anadolu’yu yurt edinme politikasını uygulama fırsatı bulmuştur.
3. Malazgirt Zaferi’nden sonra ise daha rahat hareket etmeye başlayan Oğuzlar, güvenli bir şekilde Anadolu’ya yerleşmeye başlamıştır.
4. 1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu’da ilk Türk Beyliklerinin kurulmasıyla Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması hızlanmıştır.
5. Anadolu XII. yüzyıldan itibaren Batılılar tarafından Türkiye olarak anılmaya başlanmıştır.
4. Büyük Selçuklu Devleti’nin Anadolu’yu yurt edinme konusunda yaptığı faaliyetleri yazınız.
Tuğrul Bey, hanedan mensuplarını ve komutanlarını Anadolu’nun fethi konusunda görevlendirmiştir. 1048’de Pasinler Savaşı ile yaklaşık bir asır sürecek olan Selçuklu-Bizans
mücadelesi başlamıştır. Tuğrul Bey’den sonra hükümdar olan Alp Arslan zamanında da fetih hareketlerine devam edilmiş ve 1064’te Ani Kalesi alınmıştır. 1071 Malazgirt Savaşı’yla Anadolu’nun kapıları Türklere açılmıştır.

SPONSOR REKLAMLAR

5. Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurulan ilk Türk devletlerini yazınız.

Danişmentliler (Sivas-Tokat-Kayseri), Mengücekliler (Erzincan), Artuklular (Mardin), Saltuklular (Erzurum), Dilmaçoğulları (Bitlis-Erzen), Ahlatşahlar-Sökmenliler (Ahlat-Erciş-Van) ve Çaka Beyliği (İzmir) gibi beylikler kurulmuştur.

SPONSOR REKLAMLAR

6. Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurulan ilk Türk devletlerinin özelliklerinden 5 tanesini yazınız.
Anadolu’daki en eski medreselerden olan Yağıbasan Medresesi de Danişmentlilere aittir.
Anadolu’da derin izler bırakan Danişmentliler, bölgenin sosyal ve kültürel alanlarda gelişmesine katkı sağlamıştır.
Artuklular Dönemi’nde yaşayan, bilim ve teknoloji alanında gerçekleştirdiği olağanüstü buluşlarla tanınan Cezerî, elektriğin henüz kullanılmadığı dönemde sadece su ve mekanik parçalar ile çalışan makineler yapmıştır.
Gürcülerle mücadele eden Saltuklu hükümdarları, Türkiye Selçukluları ile iyi ilişkiler kurmuştur.
İlk Türk denizcisi sayılan Çaka Bey oluşturduğu güçlü donanma ile Bizans’ı denizden tehdit etmiştir.
Bu beylikler; bölgenin Türkleşmesi amacıyla camiler, medreseler, kervansaraylar,
imarethaneler, zaviyeler, hamamlar, kümbetler gibi mimari eserler inşa etmişlerdir.

7. Miryokefalon Zaferi’nin önemini yazınız.

Bizans tarihindeki en büyük yenilgilerden birisi olan Miryokefalon mağlubiyeti ile Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan çıkarma ümitleri tamamen sona ermiştir. Böylece Türklerin Anadolu hâkimiyeti kesinleşmiştir.

8. Türk devletlerinin oluşumunda etkili olan sosyal yapıları yazınız.

Bu teşkilatlanmada, Türk toplumunun en küçük yapısını oguş denilen aile oluşturmuştur. Oguşların birleşmesiyle urug yani sülale, urugların birleşmesiyle de boylar meydana gelmiştir. Boyların bir araya gelmesiyle oluşan topluluğa bodun yani millet; milletin oluşturduğu en büyük siyasi teşkilat olan devlete ise il veya el denilmiştir.

SPONSOR REKLAMLAR

9. Türkiye Selçuklu Devleti’nde şehzadeler arasında tahyt kavgaları yaşanmasının sebebi nedir?
Türk devletlerinin genelinde olduğu gibi Türkiye Selçuklularında da tahta kimin geçeceği konusu kesin bir hükme bağlanmadığı için şehzadeler arasında taht kavgaları yaşanmıştır.

10. Türkiye Selçuklu Devleti’nde merkezi yönetim nasıldı?
Türkiye Selçuklu Devleti’nde askerî, idari, mali ve hukuki bütün devlet işlerinin karara bağlandığı ve en yüksek yönetim organına Divân-ı Saltanat veya Divân-ı Alâ denmiştir Divân-ı Saltanat ve Divân-ı Alâ günümüzdeki bakanlar kurulu gibi çalışmıştır.
Divân-ı Saltanat’a sultandan sonra devletin en yetkili kişisi olan vezir başkanlık etmiştir.

11. Türkiye Selçuklularında Ordu hangi bölümlerden meydana gelmiştir?
Türkiye Selçuklu Devleti’nin askerî teşkilatında şu unsurlardan oluşmaktadır: Türkmenler, Hassa kuvvetleri (gulâmlar), İkta sahiplerinin verdiği kuvvetler (Tımarlı Sipahiler), Vassal devlet kuvvetleri, Ücretli askerler

12. Haçlı Seferleri’nin Nedenleri yazınız.
a- Kilise, siyasi emellerini gerçekleştirmek için dini kullanmış ve halkı Haçlı seferlerine teşvik etmiştir.
b- Kutsal yerlerin alınması Hristiyanlar açısından, dinî bir hedef olarak görülmüştür.
c- İpek ve Baharat Yolu gibi ticaret yolları bu dönemde Türk ve Müslümanların
kontrolü altında olması ve doğunun zenginliğine inanılması ve buraları ele geçirme hedefi.
d- Bizans’ın Avrupa’dan Türklere karşı yardım istemesi
e- Toprak sahibi olmayan derebeylerin toprak sahibi olma düşüncesi
f- Kluni tarikatının Hıristiyanları bu seferler için teşvik etmeleri. g-Papa’nın Ortodokslar üzerinde hakimiyet kurmak istemesi

13. Birinci Haçlı Seferinin sonuçlarını yazınız.
Urfa’da ilk Haçlı Devleti kurulmuştur.
Haçlı birlikleri Antakya’ya girerek Müslüman halkı öldürüp her şeyi yağmalamıştır. Haçlılar, Urfa ve Antakya’da idareler kurarak hüküm sürmüştür.
Kudüs’ü zapt eden Haçlılar, görülmemiş bir vahşet sergilemiş ve şehirdeki bütün Müslümanları
öldürmüştür. Kubbetü’s-Sahra yağmalanmış, Mescid-i Aksa’ya sığınanlar kılıçtan geçirilmiş, Musevilerin sığındıkları sinagoglar da ateşe verilmiştir.
Kudüs’te bir krallık kuran Haçlılar 1187’ye kadar bölgeye hâkim olmuştur.
14. Hıttin Savaşı’nın sonuçları nelerdir?
Selahaddin Eyyubi 2 Ekim 1187’de Kudüs’e girmiştir. Selahaddin Eyyubi’nin Haçlılara
karşı kazandığı bu zafer, Orta Çağ’ın dönüm noktalarından biri olmuştur. Çünkü Kudüs, 88 yıllık işgalden sonra yeniden Müslümanların eline geçmiştir. Kudüs’ün Müslümanların hâkimiyetine girmesi, III. Haçlı Seferi’nin düzenlenmesine yol açmıştır.

SPONSOR REKLAMLAR

15. Haçlı Seferleri’nin Sonuçlarını yazınız.
– Seferlerin başlamasını sağlayan papa, başlangıçta itibar kazanmışsa da sonraki başarısızlıklar
Papalığın gücünün azalmasına neden olmuştur.
-Derebeylik rejimi zayıflamıştır. – Doğu ile Batı dünyası arasındaki ilişkileri arttıran Haçlı Seferleri, Akdeniz kıyılarındaki limanların önemini artırmıştır. – Doğu dünyasını ve İslam medeniyetini yakından tanıma imkânı bulan Haçlılar; barut, kâğıt, matbaa, pusula gibi teknik buluşları Avrupa’ya taşımış ve bu buluşlar Avrupa medeniyetinin
gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. -Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu Devleti yıpranmıştır. – Bizans, Haçlı Seferleri sayesinde nefes alma imkânı bulmuş ve ömrünü uzatmıştır
– Başta Anadolu olmak üzere Müslümanların elinde bulunan Suriye ve Filistin gibi topraklardaki halk, bu seferlerden zarar görmüştür.

16. Anadolu’nun Moğol işgaline uğraması ihtimaline karşı I. Alâeddin Keykubad hangi tedbirleri almıştır?
Konya, Kayseri ve Sivas gibi şehirlerin surlarını ve sınır kalelerini yeniden inşa ettirmiştir. Ayrıca I. Alâeddin Keykubad, Abbasi halifesinin Moğol tehlikesine karşı yardım isteğini geri çevirmemiş ve Bağdat’a 5 000 kişilik bir kuvvet göndermiştir.

17. 1230 yılında Harezmşahlar ve Türkiye Selçuklularını karşı karşıya getiren Yassıçemen Savaşı’nın sonuçlarını yazınız.
Bu savaşı Türkiye Selçukluları kazanmış ve Harzemşahlar yıkılma sürecine girmiştir.

18. Bâbailer Ayaklanmasının Türkiye Selçuklu Devleti’ne etkisini açıklayınız.
Devlet yönetimi zayıflamış ve bu zafiyet Moğollara, Anadolu’nun istilası yolunda umut vermiştir.
19. Kösedağ Savaşı’nın sonuçlarını yazınız.
Savaştan sonra Selçuklu veziri Moğollarla anlaşma yapmış ve Moğollar, Türkiye Selçuklularını vergiye bağlamıştır. Anadolu’daki Moğol Dönemi; Kösedağ yenilgisi ile başlamış ve Osmanlı Beyliği’nin kuruluşu sonrasına, yaklaşık 1340’lara kadar sürmüştür. Kösedağ Savaşı sonrası Türkiye Selçukluları yıkılış sürecine girmiş ve Anadolu’da Moğollar etkili olmaya başlamıştır.

20. Anadolu’da ikinci dönem beyliklerin çıkmasına yol açan siyasal gelişmeler nelerdir?
Türkiye Selçuklu Devleti’nde siyasi bütünlüğün parçalanmasına sebep olan Moğol İstilası, parçalanmayı ve bu beyliklerin kuruluşunu sağlayan başlıca sebep olmuştur. Türkiye Selçuklu Devleti’nin yıkılma sürecine girmesiyle birlikte, Türkmen beyleri, Selçuklu otoritesinin kaybolduğu bölgelerde merkezî otoritesi zayıflayan Bizans’ın da durumundan faydalanarak müstakil ya da yarı müstakil hâlde devletçikler şeklinde teşkilatlanmıştır.

SPONSOR REKLAMLAR

21. Türkiye Selçuklu ve İkinci Beylikler dönem boyunca, Anadolu’da Türk toplumunu en çok etkileyen mutasavvıfları yazınız.
Hacı Bektaşi Veli, Yunus Emre, Mevlana Celaleddin-i Rumi.

22. Osmanlı Beyliği’ni kuran hanedanın menşeine dair iki farklı görüş ortaya atılmıştır. Kısaca açıklayınız.
Bunlardan ilki; Ertuğrul Gazi’nin babasının Süleyman Şah olduğu yönündeki rivayettir. İkincisi ise babasının Gündüz Alp olduğu yönündeki genel kabul gören görüştür.

23. Osmanlı Devleti’nin kuruluşu ile ilgili görüşlerden Halil İnalcık’ın görüşünü açıklayınız.
İnalcık’a göre gaza Osmanlı Beyliği’nin kuruluşunda önemli bir yer tutar, fakat beyliğin kuruluşunu sadece gazaya bağlamak konuya tek boyutlu bakmaktır. İnalcık, uçlardaki sosyal değişime dikkat çekmiştir. XIII ve XIV. yüzyılda meydana gelen bu köklü sosyal değişimin temel sebebi Moğolların yönetimine girmek istemeyen Türkmenlerin göçleri ve bölgede buna
bağlı oluşan nüfus baskısıdır. Bizans sınırında gaza ideolojisiyle donanmış bu nüfus potansiyeli, iyi yönlendirilmiş ve yeni bir Türk Beyliği’nin doğuşunu sağlamıştır.

24.Kayı boyu hangi savaştan sonra Anadolu’ya gelmiş ve nerelere yerleşmiştir?
Malazgirt Savaşı’ndan sonra gelmişler, ilk önce Ankara’nın batısında Karacadağ’a, daha sonra Söğüt ve Domaniç’e yerleştirilmişlerdir.

25.Palekanon (Maltepe) Savaşı’nın sonuçlarını yazınız.
Bizans kuvvetleri yenilgiye uğratılarak, İznik ve İzmit alınarak Kocaeli Yarımadasının fethi sağlandı.

SPONSOR REKLAMLAR

26.Karesioğullarının Osmanlı Devleti’ne bağlanmasının sonuçlarını belirtiniz.
Rumeli’ye geçiş kolaylaştı. Anadolu Türk siyasi birliği için ilk adım atılmış oldu. Osmanlı Devleti donanma sahibi oldu. Bazı tecrübeli devlet adamları Osmanlı hizmetine girdi.

27.Osmanlıların Rumeli’ye geçişini kolaylaştıran etkenler nelerdir?
Bizans’ta yaşanan taht kavgaları ve Osmanlı Devleti’nin bu kavgaya karışarak Çimpe kalesine yerleşmesi. Çanakkale ve Balıkesir çevresinde kurulan Karesioğulları Beyliği’nin ele geçirilmesi ve donanma sahibi olunması.

28.Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki iskan siyasetinin özelliklerini yazınız.
Konar-Göçerlerden olmasına dikkat edildi. Anlaşmazlık içerisinde olan boylar tercih edildi.
Ekonomik düzenin iyi olduğu yerlerden iskan yapılmadı. Rumeli’ye geçenlerden bir süre vergi alınmadı. Göç edenlerin geri dönmesine izin verilmedi.

29. Niğbolu Savaşı’nın sonuçlarını yazınız.
Bu zaferle Bulgaristan hakimiyeti tamamen Osmanlıların eline geçti. Macarların ve Haçlıların direnci kırıldı. Anadolu Beylikleri üzerindeki etkinliğini ve saygınlığını artırdı. Osmanlı devletinin Balkanlardaki hakimiyeti pekişti.

30. Ankara savaşını Anadolu Türk siyasi birliği açısından değerlendiriniz.
Timur ortadan kaldırılan beyliklerin beylerine eski topraklarını verdiği için Anadolu Türk siyasi birliği dağıldı.

SPONSOR REKLAMLAR

31. Ankara Savaşı’nın sonuçlarını yazınız.
Bunun sonucunda beylikler yeniden kuruldu ve Anadolu Türk birliği bozuldu. İstanbul’un alınması gecikti ve Rumeli’deki ilerleyiş durdu. Fetret devri başladı. Doğuda güçlenen Akkoyunlular Osmanlı’ya rakip oldular.

32. II. Murat’ı Haçlılarla Edirne-Segedin antlaşmasını imzalamaya zorlayan gelişmeler nelerdir?
Balkanlar da bazı yenilgiler alınması ve Anadolu’da Karamanoğullarının saldırıları dolayısıyla II. Murat Haçlılardan barış istedi.
33. Haçlıların Edirne-Segedin antlaşmasını bozmalarının sebebi nedir?
II. Mehmet’in çocuk yaşta tahta geçmesinden yararlanmak isteyen Haçlılar, antlaşmayı bozarak büyük bir orduyla Osmanlı topraklarına ilerlediler.

34. Varna ve İkinci Kosova Savaşlarının sonuçlarını yazınız.
Varna ve II. Kosova savaşları Balkanlardaki Osmanlı hakimiyetini kesinleştirmiş, Haçlıların Türkleri Balkanlardan atma umutları sona ermiştir. Türklerin Tuna’nın güneyindeki hakimiyeti güç kazanmıştır.

35. Osmanlı ordu sistemini açıklayınız.

36. Tımar sisteminin bozulmasının ne gibi sonuçları olmuştur?

SPONSOR REKLAMLAR

Cevap: Böylece dirlikler, devlete hizmetle elde edilen ve askeri, siyasi, sosyal, ekonomik faydalar sağlayan gelir kaynakları olmaktan çıkarak nüfuzlu kimselerin elinde para ile alınıp satılabilen birer kar aracı haline geldi. Çiftçi toprağını terk etti ve şehirler göç etti. Tımar sistemi bozulduğu için Kapıkulu askerlerinin sayısı arttı. Bu da hazineden daha fazla para çıkmasına ve nakit sıkıntısı çekilmesine yol açtı.

37. Osmanlı toprak sistemini şematik olarak gösteriniz.

38. Dirlik sistemi hangi bölümlerden oluşmuştur.
Has, Zeamet, Tımar
39. Mukataa araziyi açıklayınız.
Gelirleri doğrudan doğruya devlet hazinesine giren topraklar olup, iltizam yoluyla yönetilirdi.

40. Devşirme sistemini açıklayınız.
Osmanlı Devleti Anadolu ve Rumeli’deki Hıristiyan ailelerden, her aileden bir erkek çocuk olmak üzere alınır, Müslüman ailelerin yanında bir süre kaldıktan sonra Acemi ocağına ya da iç oğlanı olarak saray okullarına gönderilirdi. Buna devşirme sistemi denilirdi. Devşirme ihtiyaç duyuldukça yapılırdı.

41. Tekfur, Grejuva, Ulufe, Ehl-i hirfet, ehl-i hibre, Menzil teşkilatı, Mekkari taifesi kavramlarını açıklayınız.
Tekfur: Anadolu ve Rumeli’deki Bizans vali ve beyleri.
Grejuva: Hem karada hem de denizde yanan Rum ateşi
Ulufe: Kapıkulu askerlerine üç ayda bir verilen maaş.
Ehl-i Hirfet: Osmanlı’da üretim yapan zanatkar, esnaf.
Ehl-i Hibre: Esnafın ürettiğin malın kalite kontrolünü yapan uzman.
Menzil Teşkilatı: Osmanlıda haberleşmeyi sağlayan örgüt. Haberleşme TATAR denilen ulaklar tarafından yapılıyordu.
Mekkari taifesi: Yolcu ve mal taşıma işlerini meslek edinen esnaflara verilen ad.

SPONSOR REKLAMLAR

Leave a Reply